Thực tại và “giấc mơ " lãi suất !

(Tamnhin.net) - Ngày xưa khi chưa có “nhà băng” đã tồn tại kiểu cho vay “nặng lãi” giữa kẻ có tiền,người giàu có và dân nghèo ví như hình ảnh “Nghị Quế & chị Dậu“ khi không trả được sức cùng lực cạn gán cả “đàn chó, đàn con rồi cả bản thân đi ở đợ ”;Còn ngày nay Ngân hàng được xem là một ngành huyết mạch trong nền kinh tế của một quốc gia.Với chức năng và nhiệm vụ điều tiết tài chính cho nền kinh tế. Nhưng như hiện nay thì Ngân hàng dường như đã làm nhầm “nhiệm vụ” chính của mình, hoặc hoạt động kinh doanh theo kiểu “độc quyền” hay “nhóm lợi ích“ có thể "bỗng dưng" trở thành “Ông Nghị” với “con nợ” là Doanh nghiệp những "Chị Dậu" của ngày nay?

Nhìn qua ta thấy như  "giấc mơ hồng"; Vì trong điều kiện khủng hoảng kinh tế toàn cầu,khó khăn như vậy nhưng theo “báo cáo” của các ngân hàng tại Việt Nam mức doanh thu và lợi nhuận đạt được hằng năm vẫn đạt con số kỷ lục, hay vẫn gọi là “lãi khủng” và cũng với những “báo cáo” về mức thu nhập của cán bộ và nhân viên ngành này cũng là con số “lương khủng “ Lãnh đạo một số NH lĩnh lương hàng vài  chục tỷ năm? Họ làm gì? kinh doanh kiểu gì? lợi nhuận lại khủng khiếp như vậy ? Trong khi toàn thế giới và nhất là các Doanh nghiệp Việt Nam thì đang “chết yểu” hàng loạt vì nền kinh tế suy thoái và vì “món nợ với lãi suất cao vượt tầm kiểm soát” mà các ông chủ “Ngânhàng” hay tại "thời thế thế thời" trao tặng để đeo mãi, kéo dài mãi ...  đến lúc trong những giấc mơ hồng của Doanh nhân, người lao động trong các Doanh nghiệp chỉ  mơ thấy hình ảnh "NH" là  những ông “Nghị Quế ” ngày xưa với “tiền hô hậu ủng” còn mình thì sẽ như những “Chị Dậu “ của ngày hôm nay?

Đó là chỉ nhìn dưới góc độ hẹp và góc độ của từng thành phần kinh tế . Còn xét về tổng thể một nền kinh tế của cả một quốc gia thì sao ? Với hiện thực này đúng là một cái giá phải trả cho sự phát triển kinh tế với  tư duy kinh tế kiểu“lạc quan tếu” hay tư duy kinh tế hình “cái phễu” cái giá này đắt không ? hay quá đắt còn phụ thuộc vào quy luật biến đổi “tư duy” của xã hội ? Xét về khía cạnh thị trường thì nếu cứ hoạt động kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận và quyết tâm tìm lợi nhuận cao “bằng mọi giá” mà Bản thân không có năng lực về trí tuệ và tài sản cũng như không tôn trọng lợi ích của khách hàng và lợi ích chung của toàn xã hội thì hậu quả sao tránh khỏi thất bại?

Dưới góc nhìn của các chuyên gia kinh tế kinh điển có thể "ví von" khi sinh thời 100% các hình thức doanh nghiệp, ở mọi lĩnh vực và mọi ngành trong đó có hệ thống ngân hàng đều được đẻ ra với hình thức bằng một quyết định thành lập “một loại hình văn bản pháp lý” có hiệu lực thi hành nhưng không biết khả năng và điều kiện cần và đủ của chủ thể có thực hiện được không,thực hiện bằng phương án nào ? hình thức gì để đạt được mục tiêu với kiểu tư duy kinh tế “ lạc quan tếu” thời hiện đại và  tư duy kiểu cổ hủ gọi là “a la mit” như thể  “trời sinh voi trời sinh cỏ” ta cứ "đẻ" thoải mái để  tự chúng bươn bò và thế là đến một lúc nào đó buộc phải tự tiêu diêt mình gọi là "chết yểu", hoặc tiêu diệt lẫn nhau  cụ thể là các doanh nghiệp phá sản hàng loạt còn như giải thể và sáp nhập hàng loạt các ngân hàng cũng cho thấy hệ thống tài chính ngân hàng của chúng ta đang thực sự "có vấn đề" và nhiều bất ổn mà điều này không chỉ thể hiện qua thực tế còn quá nhiều ngân hàng "yếu kém" dẫn đến tình trạng nợ xấu tràn lan. Cần xem lại và tái cấu trúc ra sao nếu không rồi cũng phá sản !

Nhìn tổng thể nền kinh tế với việc phát triển “thái quá”  với cơ chế chính sách cứ cho ra đời hàng loạt các (Tổng côngty, Doanh nghiệp, Ngân hàng, Trường học, Bệnh viện ... ) Bằng một bản quyết định là xong đặc biệt đối với hệ thống Ngân hàng như hiện nay cùng với cách kinh doanh như kiểu hiện nay của họ vô hình dung đã trở thành“Ông nghị ” đối với người vay và Doanh nghiệp ? Nhưng lại có quá nhiều ông nghị và con cháu, chút chít của ông bủa vây nhà các “Chị Dậu” có thể nói ra cửa gặp “ông”, đi ngủ ông cho đệ tử “gọi điện “rồi ông gửi thư điện tử .... thể hiện rõ ông là “ông nghị thời nay” thời@, thời đại của thông tin điện tử, ông thông báo nợ xấu .... rồi ông “đe”, ông “dọa “ bằng văn bản ...mà ông in sẵn hàng trăm nghìn bản như nhau cứ “Chị Dậu “ nào không trả lãi ông là phát mại tài sản “thế chấp “ .... vv

Có hàng trăm ngàn cái quyền của ông chủ cho vay đặt ra và thế là “các Chị Dậu “ thời nay cứ “camchịu” kiểu còn gì đâu để mất hoặc ôi dào “muỗi đốt i nốc” hoặc cố gượng nhưng không thể vực dậy được ? Vì “thân khô”, “thế khô” vì vị trí“thấp hèn” của kẻ đi vay .... thế là các con nợ sợ quá “ Ù té quyền “ bỏ chạy hay đành gục ngã “ Nhưng oái oăm thay  trong số những kiểu thế chấp có tới hàng ngàn tài sản ảo, sổ đỏ giả, mục tiêu vay ảo ..vay  sai ? thế là ông chủ“ngân hàng “cứ ngồi đấy mà thu “lợi nhuận khủng “ từ việc bán, phát mạ itài sản “khủng,ảo”  có tên mà không có thật mà chi phí  lương cao mà .....Như vậy nhìn qua đã  cho thấy đó là dấu hiệu của một sai lầm vô cùng nghiêm trọng xuất hiện khá lâu và thành hệ thông có thể đưa đến hậu quả là sụp đổ toàn diện hệ thống ngân hàng của cả một đất nước.

Nhìn lại mà phân tích với tâm lý của người lao động thích "ăn chắc mặc bền" cho nên kỳ vọng ưu tiên chính là sự an toàn của đồng tiền ký gửi, cộng thêm một khoản lãi suất khiêm tốn để đồng tiền của họ không bị mất giá nhiều do lạm phát.Vì vậynếu lãi suất càng cao thì sự huy động vốn cũng sẽ không thể thực hiện nhịp nhàng và dễ được ? Do vậy dẫn đến hàng loạt các chiêu bài, kế sách, lách luật, lách trần lãi suất gửi để tung ra mà thu hut khách sau đó thì .... lại tìm cách cho vay với mức lãi suất không một “Chị Dậu “nào làm gì ra lãi để đủ trả nợ lãi vay   thế là ...liệu rằng  nguy cơ phá sản theo các con nợ của NH rất cao ? Đây là cái giá của một suy tính sai lầm trong kinh doanh đã không tuân thủ về điều kiện cần và đủ của một chủ thể kinh doanh và  “sự thận trọng về vốn và thị trường tiêu thụ sản phẩm “ hay nói hoa mỹ hơn một chút là cần phải “Tôn trọng và chăm cho cho các “Chi Dậu” chứ đừng tiêu diệt các chị ấy .. nếu  các "chị ấy chết thì Ông ở với ai" ? Ông cho ai vay được và ông cũng .....VV. 

Có phải ngành NH của VN đi tiên phong đâu mà không biết  ví như về khía cạnh lịch sử của ngành “Ngân hàng“ trên thế giới chúng ta cũng biết vào thập niên 1920, Luật Ngân hàng ở Mỹ còn lỏng lẻo nên các NHTMdùng tiền ký gửi của người dân để đầu tư mạo hiểm vào những lĩnh vựckinh doanh có mức lợi nhuận cao nhưng nhiều rủi ro. Việc đầu tư bừa bãiđể lấy phần trăm hoa hồng, cộng với chính sách tiền tệ phóng túng đã gâynên tình trạng siêu lạm phát, dẫn đến sự sụp đổ của thị trường chứngkhoán Mỹ và một thời kỳ khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử nước này.

Đến năm 1932, Tổng thống Franklin Roosevelt và Quốc hội Mỹ cho ra đời đạo luật ngân hàng Glass-Steagal Act 1933, phân biệt rạch ròi hoạt động củaNHTM và NHĐT. Theo đó, NHTM chỉ được phép hoạt động trong lĩnh vực chovay đối với những hoạt động kinh doanh truyền thống, ít rủi ro nhất vàphải có đầy đủ tài sản thế chấp cụ thể và một cách tương xứng, nhằm đảmbảo tính an toàn, ổn định cho số tiền gửi tiết kiệm của người dân. CònNHĐT có thể sử dụng tiền ủy thác vào các hoạt động kinh doanh với độ rủiro cao hơn, dĩ nhiên là vì kỳ vọng có được mức siêu lợi nhuận. Sự táchbiệt giữa hoạt động của NHTM và NHĐT nhằm minh bạch hóa các hoạt độngngân hàng và tạo sự rạch ròi trong mức độ rủi ro của đồng tiền mà ngườidân ký gửi vào ngân hàng, là nền tảng của một hệ thống ngân hàng ổnđịnh, tạo nên sức mạnh cho hệ thống tài chính và kinh tế phát triển bềnvững.

Đến đầu thập niên 1980, sau 50 năm nước Mỹ phát triển ổn địnhvới một mô hình tài chính ngân hàng mẫu mực cho cả thế giới, Tổng thốngReagan và chính phủ Mỹ thuộc Đảng Cộng hòa lên nắm quyền, chủ trươngphát triển kinh tế thị trường tối đa, giảm thiểu vai trò của chính phủ trong môi trường tự doanh. Chính sách này đã mở cửa cho các ngân hàngtiết kiệm, thương mại đầu tư dàn trải, ra ngoài phạm vi giới hạn của hệt hống NHTM truyền thống như những năm trước đó. Nhiều NHTM đã lợi dụng cơ hội này để đầu tư vào nhiều dự án phát triển bất động sản siêu lợi nhuận với quy mô lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro. Hậu quả làmột cuộc khủng hoảng ngân hàng đầu tiên xảy ra chỉ vài năm sau đó khicác dự án bất động sản lớn xây xong nhưng không bán được, hoặc đang xây nửa chừng thiếu vốn phải bỏ cuộc, đã gây tổn hao đến hơn 300 tỉ USD cho ngân sách chính phủ. Nước Mỹ đã phải mất gần năm năm để giải quyết phần lớn các nợ xấu này trong hệ thống ngân hàng, dẫn đến sự suy thoái kinh tế trầm trọng khiến cho Tổng thống Bush (cha) bị thất cử chỉ sau một nhiệm kỳ cầm quyền.

Đến thập niên 1990, sau khi giải quyết hết các công nợ lớn từ khủng hoảng, các đại gia tài chính - ngân hàng tiếp tục những chiến dịch vận động hành lang để ngân hàng được phép tham gia vào các lĩnh vực đầu tư rủi ro mà trước đây bị cấm. Kết quả là năm 1999, đạoluật Gramm-Leach-Bliley được ký, chính thức khai tử luật Glass-Steagal -một đạo luật đã là nền móng cho sự phát triển bền vững của ngành ngânhàng Mỹ trong suốt 66 năm (1933-1999) - do áp lực "lobby" chính phủ củamột số các NHTM đầu đàn của Mỹ như: Bank of America, Wells Fargo,CitiBank... để họ được tự do đầu tư vào chứng khoán và một số lĩnh vực rủi ro khác ngoài các hoạt động cho vay truyền thống của hệ thống NHTM.

Chínhsách tín dụng mới thoải mái này với mức lãi suất rất thấp dưới thờiTổng thống Bush đã tạo ra sự tăng trưởng ảo từ những đầu tư vô tội vạ,dẫn đến sự phát triển nóng trong lĩnh vực bất động sản. Kết quả là hệ thống tài chính - ngân hàng Mỹ không chịu nổi gánh nặng do chính mình tạo ra, lại dẫn đến một cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất trong gần 80năm qua không chỉ ảnh hưởng đến Mỹ mà còn đến toàn thế giới.

Cũngvào giai đoạn từ những năm 2000, do mong muốn cạnh tranh với các ngânhàng Mỹ nên nhiều ngân hàng ở châu Âu cũng phát triển năng động, lạitiếp tục đi theo con đường sử dụng vốn NHTM cho đầu tư rủi ro cao. Dođó, nợ xấu của các ngân hàng châu Âu hiện nay đang rất nghiêm trọng.Trong khi nền kinh tế Mỹ chưa kịp phục hồi thì kinh tế châu Âu còn đang trên bờ vực thẳm. Sự khủng hoảng theo hiệu ứng "domino" chưa có hồi kết này khiến nhiều người dự đoán rằng nền kinh tế thế giới khó có khả năngphục hồi trong vòng năm năm tới.

Như vậy ta có thể nói rằng khi nhìn ra thế giới ta rất anh hùng  hay bên họ nhà điếc mà đã “điếc thì không sợ súng “ ở ta bắt đầu vào thời kỳ hội nhập, ngân hàng Việt Nam đã không rạch ròi trong các hoạt động kinh doanh của mình. Và phát triển quá mạnh cả nội dung và hình thức kinh doanh. Hay vì chưa nhận thức được hậu quả nghiêm trọng của việc nhập nhằng hai khái niệm NHTM và NHĐTnên hệ thống tài chính - ngân hàng nước ta đã không có biện pháp nhằm minh bạch hóa và kiểm soát hiệu quả hoạt động của hệ thống NHTM. Vì vậy,nhiều NHTM đã đổ xô chạy theo lợi nhuận ảo đầu tư vào chứng khoán và bất động sản - hai lĩnh vực được coi là nhạy cảm nhất trước các biến động của nền kinh tế trong nước và thế giới.Đặc biệt là 90 đên 100% nợ xấu nằm ở khu vực cho vay hai lĩnh vực ảo này.

Hơn thế nữa, nguy hiểm ở chỗ tâm lý chung của những nhà điều hành ngân hàng là tranh thủ đầu tư dàn trải trong giai đoạn nền kinh tế đang nóng để có thể thu được lợinhuận lớn. Hầu hết các NHTM hiện nay đều hồ hởi nắm bắt ngay cơ hộitrước mắt bằng nguồn tiền có sẵn nhưng họ lại không quan tâm hoặc khônglường trước được chu kỳ kinh tế và những rủi ro chực chờ sau những cơnsốt giá bất thường. Vì vậy, một cái kết có thể dự đoán trước là một số NHTM sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng gần như phá sản như thực tế hiện nay.

Vì vậy nếu có một giấc mơ kinh điển nhất hiện nay thì các Doanh nghiệp hay người dân sẽ mơ sáng mai dậy mở mắt ra được nhìn thấy,nhận thấy con số báo nợ của ông chủ “Ngân Hàng “ thông báo lãi suất tháng sau về 10% năm ? và tôi chắc chắn rằng người dân ai cũng muốn mơ như vây và họ cần biết về  giá trị đúng chỉ số đầu tư an toàn của mỗi ngân hàng, qua đó họ có thể chủ động lựa chọn gửi tiền vào ngân hàng nào phù hợp với nhu cầu của mình và ở mức lãi suất tiền gửi khiêm tốn và ổn định nếu ở mức dưới 10% năm họ cũng sẽ hồ hởi và an tâm hay bình an với số tiền gửi theo đúng nghĩa sổ “tiết kiệm “ tiền gửi của mình hay đó cũng chính là "giấc mơ chung"  của toàn dân và doanh nghiệp là Ngân hàng cần điều chỉnh mức lãi suất về 10% năm để hệ thống ngân hàng có tính điều chỉnh tài chính cao và là nền tảng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế đất nước. Mong rằng nó là sự thực chứ không phải là giấc mơ.

MaHuy


Nguồn: Tầm nhìn