Toàn cảnh kinh tế-tài chính 4-6-2012

1. Diễn biến nội địa

* Đáng chú ý trong ngày:

• Chứng khoán giảm điểm sâu. VNIndex 416,65 (-12,15/-2,83%). HNXIndex 72,51 (-1,85/-2,49%). Giá trị giao dịch tăng mạnh lên hơn 2.800 tỷ đồng.
• Thông tin về dòng tiền lớn chưa tạo ra hiệu ứng tăng giá trên cả thị trường bất động sản và chứng khoán nhưng thanh khoản đã có cải thiện.
• Hạn chế năng lực quản lý và điều hành tại các tập đoàn, TCT nhà nước đã được chỉ rõ.
• Xuất khẩu nông nghiệp tăng tốt nhưng thiếu tính bền vững do chưa có chiến lược phát triển chất lượng.
• Sử dụng vốn đúng mục đích và đảm bảo hiệu quả đầu tư công quan tâm hàng đầu của cử tri và các đối tác tài trợ.
• Nhiều câu hỏi đặt ra trước thực trạng quản lý lỏng lẻo hoạt động thương mại và đầu tư của đối tác Trung Quốc tại Việt Nam.

* Ngân hàng:

Dự thảo Thông tư về tổ chức lại các tổ chức tín dụng của Ngân hàng Nhà nước có quy định những người đứng đầu như thành viên HĐQT, hội đồng thành viên, tổng giám đốc, ban kiểm soát… phải bảo mật thông tin cho đến việc sáp nhập, hợp nhất được thông qua. Khi được chấp thuận, những tổ chức nhận sáp nhập, hợp nhất phải công bố thông tin công khai trên một tờ báo viết phát hành hàng ngày trên cả nước trong 3 số liên tiếp (VnExpress, 3-6). * VF: Dự thảo quy định mới này thể hiện nhận định của NHNN về xu thế gia tăng M&A giữa các tổ chức tín dụng. Đồng thời, cho thấy NHNN muốn hạn chế các ảnh hưởng không thể kiểm soát liên quan tới vận hành ổn định và giá trị tài sản của các tổ chức tham gia M&A, tránh tình trạng xáo trộn do những tin đồn chưa kiểm chứng như thời gian vừa rồi.

Nguyên Phó vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước) Nguyễn Đại Lai nêu phương án tính toán: chính phủ mua nợ của doanh nghiệp tại các tổ chức tín dụng với kỳ hạn từ 2 đến 3 năm, lãi suất 9%/năm, mệnh giá = gốc + 50% [gốc x ( số ngày quá hạn/360) x lãi suất theo năm ghi trong hợp đồng]. Theo phương án này, Chính phủ cần lượng tiền 50.122,8 tỷ đồng (mua nợ gốc: 47.736 tỷ đồng, trả lãi thay doanh nghiệp: 2.386,8 tỷ đồng) và sẽ thu về lãi 1.253,07 tỷ đồng sau 2,5 năm (VnEconomy, 4-6).

* Bất động sản:

Mẫu thuẫn giữa cư dân và đơn vị quản lý, khai thác dịch vụ tại các khu chưng cư, đặc biệt các khu cao cấp, được đánh giá sẽ tiếp tục gia tăng (VEF, 4-6). * VF: Đây là hệ quả của giai đoạn tăng trưởng nóng thị trường bất động sản, với sự tham gia của lực lượng đông đảo các nhà đầu cơ. Nhiều người sở hữu chung cư cao cấp không với mục đích sử dụng. Khi quyết định mua chung cư, các điều khoản dịch vụ và chi phí kèm theo dễ bị bỏ qua bởi ưu tiên là làm sao mua được thật nhanh để còn bán lại kiếm lời.

Lượng tiền lên tới 500.000 tỷ đồng sẽ được đưa vào thị trường bất động sản trong nửa cuối năm 2012 theo chia sẻ của Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Trần Nam (VnMedia, 3-6).

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều dự án bất động sản siêu sang, có giá bán sản phẩm nhiều triệu USD, vẫn được khởi công và chào bán (VnMedia, 3-6). * VF: Thông tin này không hứa hẹn triển vọng tích cực cho thị trường bất động sản. Nỗ lực chào bán không cải thiện thanh khoản với phân khúc thị trường nhỏ và có đặc tính thanh khoản chậm như CBRE nhận định. Đây nhiều khả năng là hoạt động triển khai dự án theo quán tính kế hoạch từ trước và/hoặc nỗ lực tạo hình ảnh để thu hút vốn vay, vốn đầu tư.

* Tiền tệ:

Lãi suất cho vay bất động sản giảm nhanh tại nhiều ngân hàng thương mại. HSCB: giảm về 15,5%/năm và khuyến mãi lãi suất tháng đầu tiên. ACB: giảm về 15,5%/năm. BDIV: lãi suất 10%/năm với một số dự án cụ thể. VCB: 14%/năm. VIB: 14,2%/năm trong 3 tháng đầu (TN, 4-6)

Giá vàng giảm SJC 90.000 đồng/lượng so với chốt phiên cuối tuần trước, còn 41,83 triệu đồng/lượng (mua vào) và 41,97 triệu đồng (bán ra). Kết quả Kitco News Gold Survey thể hiện đồng thuận giá vàng sẽ tăng trong tuần. Giá vàng giao ngay trên thị trường châu Á (Kitco.com) niêm yết ở mức 1.615,6USD/ounce (Dân trí, 4-6).

Tỷ giá bình quân liên ngân hàng vẫn ở mức 20.828 VND/USD. Tỷ giá trần của các ngân hàng thương mại là 21.036 VND/USD.

* M&A:

Sau M&A, Sacombank có thay đổi nhân sự quản lý cao cấp. Từ ngày 1-6, ông Phan Huy Khang giữ chức Quyền Tổng Giám đốc Sacombank thay ông Trần Xuân Huy. Ông Khang trước đó là Phó Tổng Giám đốc STB và từng là TGĐ NHTMCP Phương Nam. B Huỳnh Thanh Giang được bổ nhiệm Tưởng phòng Kế toán kiêm Kế toán trưởng, thay thế bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (NDH, 1-6).

* TTCKVN (HOSE/HNX):

Từ 1-6, cổ đông nội bộ sẽ không còn được đăng ký vừa mua vừa bán đối với cổ phiếu của công ty (VnEconomy, 1-6).

Trong tháng 5-2012: Cổ phiếu khoáng sản giảm mạnh nhất trong tháng 5 trên HSX; cổ phiếu bất động sản giảm mạnh nhất trên HNX (ĐTCK, 4-6).

11:43AM: TTCK giảm mạnh. VNIndex: 421,03 (-7,77/-1,81%). HNXIndex: 72.54 (-1,82/-2,45%). Giá trị giao dịch khoảng 1.250 tỷ đồng.

Kết thúc phiên giao dịch ngày 4-6; Nguồn: Stockbiz.vn

* Chính sách vĩ mô:

Bộ Tài chính đưa ra bốn nội dung sửa đổi Luật thuế TNCN, dự kiến áp dụng từ 1-1-2014: (i) mức giảm trừ gia cảnh (tăng lên 6 triệu đồng với bản thân người nộp thuế và 2,4 triệu đồng với người phụ thuộc); (ii) biểu thuế lũy tiến từng phần (rút xuống 6 bậc thuế, mức thuế cao nhất là 30% áp dụng cho thu nhập từ 52 triệu trở lên); (iii) phạm vi – đối tượng chịu thuế; (iv) và các quy định về quyết toán thuế, quản lý thuế (VnExpress, 9-3)

Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam Trần Đình Thiên đánh giá phải thu gọn hoạt động và quy mô của các DNNN thì mới cải thiện được hiệu suất kinh doanh. * VF: Có vẻ như hạn chế năng lực quản lý và điều hành tại các DNNN có quy mô vốn lớn, kinh doanh đa ngành đã được nhận ra. Việc điều chỉnh sớm là cần thiết để tránh sinh ra thêm cácNHTM bất đắc dĩ.

5T.2012: thu ngân sách giảm 5.000 tỷ đồng so với cùng kỳ 2011 (VnMedia, 4-6). * VF: Số liệu phản ánh tình hình kinh tế khó khăn, nguồn thu bé đi. Trong nửa cuối năm 2012, thu ngân sách sẽ cắt giảm 29.000 tỷ đồng từ kế hoạch hỗ trợ miễn, giảm, giãn thuế cho các doanh nghiệp.

* Nông nghiệp và biến đổi khí hậu:

Xuất khẩu gạo của Việt Nam gặp khó khăn do (i) cạnh tranh gay gắt, và (ii) mất thị trường truyền thống. Giá gạo có xu hướng giảm so với năm trước. Doanh nghiệp xuất khẩu gạo, phần lớn là DNNN, thua lỗ và tồn kho nhiều (TN, 3-6).

Lũy kế xuất khẩu gạo từ đầu năm đến cuối T5.2012 đạt hơn 2,4 triệu tấn, với trị giá FOB hơn 1,1 tỷ USD.

Xuất khẩu tôm sang Nhật Bản – thị trường tiêu thụ lớn nhất – gặp khó khăn với quy định về chất cấm mới (PLTP, 4-6).

* Tài chính doanh nghiệp:

PVN có khoảng 1.000 tỷ đồng giá gốc đầu tư vào bất động sản. Tuy nhiên, do hiện tại những tài sản này (đa số là cổ phiếu của Tổng CTCP Xây lắp Dầu khí, PVX) có thị giá dưới mệnh giá nên không thể thoái vốn được (PVX: 9.400đ/cp, 12:06PM, ngày 4-6). PVX đã đề nghị PVN bán loại toàn bộ lượng cổ phiếu đang nắm giữ ở công ty này cho CTCP Tập đoàn Đại dương (OCG) với giá 600 tỷ đồng nhưng theo quy định thì PVN không được phép bán dưới mệnh giá (ĐTCK, 4-6). * VF: Đây là chỗ khó của chính sách, bởi nếu cương quyết cho thoái vốn có thể sẽ dẫn tới bán rẻ tài sản của nhà nước. Ngược lại, nếu tiếp tục duy trì thì số lỗ lại có thể tăng lên.

* Thông tin thị trường/doanh nghiệp khác:

Tàu chở dầu thô tải trọng 104.000 tấn mang tên PVT MERCURY đã được Công ty công nghiệp tàu thủy Dung Quất bàn giao cho CTCP vận tải dầu khí – PV Trans. Hiện DQS cũng đang tập trung đóng mới tàu 105 nghìn tấn đồng thời sửa chữa tàu VSP 01 có sức chứa hơn 154 nghìn tấn dầu (TN, 3-6).

Trong điều kiện mặt bằng giá giới đang giảm, giá xăng, dầu Việt Nam có thể sẽ được điều chỉnh giảm trong đầu tháng 6-2012 (TTVN, 4-6). * VF: Sau hai đợt tăng giá tổng cộng 3.000 đ/l trong tháng Ba và Tư, giá xăng A92 đã hai lần giảm trong tháng 5 với mức gộp 1.100đ/l (VF, 23-5).

* VF (4-6): Kết quả kinh doanh Q1.2012 không mấy khả quan của 26 CTCK niêm yết cho thấy dù giá chứng khoán tăng mạnh trong kỳ nhưng TTCK vẫn kém sôi động. Nguồn lợi nhuận lớn của CTCK đến từ việc hoàn nhập dự phòng giảm giá, tiêu biểu là SSI – đạt 205 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế nhờ hoàn nhập 163 tỷ đồng.

* Chính trị:

Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết nghị phân bổ 5.500 tỷ đồng vốn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2011 – 2015 cho 19 dự án thuộc lĩnh vực thủy lợi (CP, 2-5). * VF: Việc sử dụng đúng mục đích, đối tượng và đảm bảo hiệu quả đầu tư sẽ rất được chú ý, trong bối cảnh nhiều vụ việc đầu tư gây thua lỗ tại các DNNN và sai phạm trong sử dụng vốn hỗ trợ phát triển quốc tế mới được phát hiện gần đây.

* Xã hội:

Các cụ Người Cao Tuổi đang dẫn trước 4 bàn trong trận cầu đỉnh cao với đương kim hiệu trưởng ĐH KTQD Hà Nội Nguyễn Văn Nam. Các pha làm bàn được thực hiện vào: (1-0, ngày 6-3): Hiệu trưởng độc đoán khiến nhiều giảng viên bỏ trường ra đi; (2-0, ngày 29-3): Phát hiện thêm nhiều sai phạm tại KTQD; (3-0, ngày 11-5): phơi bày hàng loạt sai phạm cố ý, rất nghiêm trọng; (4-0, ngày 22-5): Lật tẩy vụ hối lộ báo Người Cao Tuổi nhưng không thành của ĐH KTQD (OpEconomica, 4-6). * VF: KTQD Hà Nội là trường đại học quy mô lớn, mỗi năm có hàng chục ngàn sinh viên tốt nghiệp. Vụ việc này đặt dấu hỏi to cho chất lượng đào tạo của trường. Hiện chưa thấy các cơ quan có chức năng vào cuộc làm sáng tỏ sai phạm và xử lý những cá nhân có trách nhiệm.

Nghị định 31/2012/NĐ-CP có hiệu lực từ 1-6, quy định mức lương tối thiểu chung là 1.050.000 đồng/tháng, tăng 220.000 đồng/tháng so với mức lương 830.000 đồng/tháng trước đó. Mức lương mới này được tính hưởng từ ngày 1-5 (NDH, 1-6). * VF: Tăng lương không tạo tâm lý phấn khởi ở người lao động do lo lắng giá cả sinh hoạt sẽ tăng cao, thậm chí vượt cả mức tăng lương như thường diễn ra trong quá khứ.

* VF: Nghề tài chính đang trở nên rủi ro hơn với số vụ việc cán bộ – thường là quản lý trung và cao cấp – tại các ngân hàng, công ty chứng khoán, công ty tài chính.. phải nhận án tù do sai phạm trong kinh doanh dẫn tới thiệt hại kinh tế giá trị lớn. Cùng với việc hoàn thiện các quy định pháp lý, tăng cường kiểm soát nội bộ, cải thiện đạo đức kinh doanh  tại các tổ chức tài chính-tín dụng cần được ưu tiên.

2. Góc nhìn quốc tế

* Về triển vọng kinh tế Việt Nam:

HSBC đánh giá nhu cầu tiêu dùng nội địa của Việt Nam đang trong tình trạng yếu kém. PMI ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 5 đã giảm xuống 48,3 điểm từ mức 49,5 điểm của tháng 4 – mức thấp nhất trong 3 tháng qua (ĐTCK, 4-6).  *VF: Tình hình này nhiều khả năng sẽ được cải thiện với định hướng điều hành tăng tổng cầu của Chính phủ và nỗ lực cải thiện thanh khoản và gia tăng nguồn lực tài chính cho hệ thống doanh nghiệp.

* Về hệ thống và thị trường tài chính Việt Nam:

Dự kiến chính sách tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các dự án đầu tư nước ngoài của Bộ Kế hoạch và Đầu tư có thể khiến nhiều doanh nghiệp FDI lo lắng do chi phí hành chính phát sinh và hoạt động kinh doanh bị cản trở bởi các thủ tục mới (VnEconomy, 2-6).

* Về chính sách phát triển kinh tế VN:

Cố vấn chính sách của UNDP Việt Nam: Việt Nam duy trì một hệ thống vừa đóng, vừa không kiểm tra về kê khai tài sản, khiến việc kê khai thành hình thức (VNN, 4-6).

* Về các ngành/vùng kinh tế VN:

Các nhà tài trợ quốc tế thúc giục Việt Nam đẩy nhanh chuyển đổi, sắp xếp lại và cổ phần hóa các DNNN. Chính sách cho những hoạt động này đã được ban hành từ năm 1991 nhưng tới giờ vẫn chưa đạt được kết quả mong muốn. Sức cạnh tranh của DNNN giảm. Cụ thể, năm 1995: 1 đồng vốn nhà nước tạo ra 3,46 đồng doanh thu và 0,19 đồng lợi nhuận; năm 1998 chỉ còn 2,9 đồng doanh thu và 0,14 đồng lợi nhuận; hiện tại: 1 đồng vốn chưa tạo nổi 0,5 đồng doanh thu (VEF, 4-6).

3. Việt Nam hướng tới thị trường toàn cầu

* Ngoại giao:

Tại Cam Ranh (3-6), Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ phát biểu “là một cường quốc tại Thái Bình Dương.., sẽ là rất tự nhiên nếu chúng tôi [Hoa Kỳ] tìm kiếm các cơ hội trong tương lai để xây dựng quan hệ đối tác với nước trong khu vực ASEAN, trong đó có Việt Nam.” Ông này cũng nói thêm “Chúng ta [Hoa Kỳ và Việt Nam] đã đi một chặng đường dài, cụ thể trong quan hệ quốc phòng, chúng ta đã có một mối quan hệ rất phức tạp, nhưng chúng ta sẽ không bị ràng buộc bởi quá khứ. Chúng tôi [Hoa Kỳ] muốn tìm cách để mở rộng mối quan hệ quốc phòng với Việt Nam, cụ thể bằng biên bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng mà hai bên đã ký vào năm ngoái [2011], và biên bản này sẽ mở rộng cơ hội hợp tác quốc phòng giữa hai nước” (VNN, 3-6).

* Thương mại quốc tế:

Xuất khẩu sang Nhật trong 5 tháng đầu năm 2012 tăng 48,14% so với cùng kỳ năm 2011, đạt 5,5 tỷ USD. Dự kiến cả năm 2012 sẽ đạt 14 tỷ USD (SGTT, 4-6). Kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong kỳ đạt 2,3 tỉ USD, tăng gần 10% so với cùng kỳ năm 2011. Tôm chiếm khoảng 33% kim ngạch thủy sản. Nhật là thị trường tiêu thụ tôm Việt Nam nhiều nhất, khoảng 27% lượng tôm xuất khẩu (PLTP, 4-6).

Thực phẩm bẩn có nguồn gốc từ Trung Quốc vẫn bán tràn lan và trôi nổi trên thị trường Việt Nam gây lo lắng cho người tiêu dùng. Việc quản lý và ngăn chặn vẫn chưa có hiệu quả (NLD, 3-6)

* Hội nhập thị trường tài chính quốc tế:

Lượng tiền có nguồn gốc không trong sạch đổ vào các nền kinh tế mỗi năm khoảng 1.000 tỷ USD, tương đương 5% GDP toàn cầu, với ngân hàng là cửa ngõ chính (VnExpress, 4-6). * VF: Việt Nam có thể được xem như một địa chỉ thuận lợi cho hành vi rửa tiền bởi (i) các ngân hàng buông lỏng quản lý nguồn tiền vào do sức ép kinh doanh và chưa dám đầu tư kinh phí cho các hệ thống chống rửa tiền, (ii) giao dịch bằng tiền mặt phổ biến trong đời sống kinh tế, kể cả với các giao dịch giá trị lớn, có tính đầu cơ cao như bất động sản, vàng, chứng khoán, (iii) chế tài chống rửa tiền còn mỏng, nên thực tế số vụ xử lý được chưa nhiều.

* Hiệp ước:

CGM giữa kỳ 2012 quan tâm tới thúc đẩy tái cơ cấu kinh tế và giảm nghèo. Các nhà tài trợ sẽ đặt nhiều câu hỏi về quản lý sử dụng nguồn vốn và giám sát hiệu quả triển khai dự án ODA. Những sai phạm trong ba dự án ODA của Đan Mạch mới đây ảnh hưởng tiêu cực tới quan điểm cam kết ODA cho Việt Nam của nhà tài trợ (VnExpress, 4-6).

Cam kết ODA cho Việt Nam trong các năm từ 2005 đến 2012 lần lượt là: 3,7; 4,4; 5,4; 5,0; 5,9; 8,0; 7,9; và 7,4 tỷ USD.

* Địa Kinh tế:

Trong bối cảnh khủng hoảng nợ eurozone đe dọa dẫn đến sự đổ vỡ của khối liên minh, Đức đang hối thúc các nước khác đồng ý thành lập cơ quan quản lý tài chính của toàn bộ khối đồng tiền chung và trao nhiều quyền hơn hơn Ủy ban châu Âu, Nghị viện châu Âu và Tòa án công lý châu Âu. Đề xuất mới này của Thủ tướng Merkel giống như ý tưởng thành lập Bộ Tài chính chung được của cựu Chủ tịch ECB Jean-Claude Trichet đưa ra hồi tháng 6-2011 (TTVN, 4-6).

* Địa  Chính trị:

Ông trùm tiền tệ G. Soros ví EU với bóng bóng chính trị và hậu quả nổ bong bóng là khủng hoảng nợ. Các nước thành viên đã trao cho ECB quyền tạo lập đồng tiền pháp định của mình mà không ý thức được những gì điều này sẽ gây ra. Soros đặt ra kỳ hạn 3 tháng để giải quyết tình hình, theo đó, Đức phải có trách nhiệm nhiều hơn và giải pháp là thúc đẩy tăng trưởng, khôi phục niềm tin cho khối ngân hàng, tăng sức cạnh tranh (TTVN/CNBC, 4-6).

Trước thời điểm Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ tới thăm Việt Nam, báo chí trong nước đã phản ánh thực tế người Trung Quốc tổ chức nuôi cá bè quy mô lớn trong Vịnh Cam Ranh mà cơ quan chức năng của Việt Nam không hề nắm rõ. Từ vị trí thả bè cá này, có thể quan sát rất rõ các tàu lớn, nhỏ ra vào quân cảng Cam Ranh (VnExpress, 1-6). Nhiều câu hỏi được đặt trước thực trạng quản lý lỏng lẻo hoạt động thương mại và đầu tư của đối tác Trung Quốc trên lãnh thổ Việt Nam (VNN, 4-6).

Nguồn: VF